Dedicated to Public Health

I am

image
Hello,

I'm Sagun Paudel

I am young Public health professional from Nepal, MPH student at Universitas Gadjah Mada, Indonesia in scheme of WHO TDR International Postgraduate Scholarship Program. I have earned Bachelor Degree in Public Health in full scholarship in 2014; a four years course provided by Pokhara University along Health Assistant PCL Level in general medicine background as I have had an interest in the field of public health since early age. I am very hard working and well disciplined person both at my profession and in entire network belonging with me. Drop me a line, Public health project, plan and activities if I can do anything else for you. Please feel free to contact. Email: mail4sagun@gmail.com, Skype: sagun-paudel or Mobile : +9779856036932. Thankyou.


Education
Universitas Gadjah Mada, Indonesia

Master in Public Health

(WHO-TDR Fellow)

2018-2020

Pokhara University
LA GRANDEE International Collge

Bachelor of Public Health

(University Scholarships)

2010-2014

Higher Secondary Education Board

10+2 (Science)

CTEVT (PTHMI)

PCL in General Medicine


Experiences
Public Health Youth Society of Nepal (PHYSoN)

Founding President

RTI International (Health for Life Project)

Program Specialist

Program Officer: Health Services

Former GoN Employee (Health Assistant)
Naulo Ghumti Nepal
Urban Health Center
Youth Power Nepal
Chilaunebas Health Post
Public Health Blogger

Sagun's Blog

Professional Experiences: 7 Years+ (Full time/Part time)

My Skills
Public Health Program Management: POSDCoRB
Public Health mobilization and event management
Information sharing, Advocacy, Blog Designing
SMART Web based advertisement
Working with different softwares

Creative

Young Public Health Practitioner

Dedicated

Public Health Blogger (Sagun's Blog)

Self Motivated

Optimistic

Enthusiastic

Hardworking

WHAT CAN I DO ?

Job Vacancy Anouncement Service

Post your job vacancies, Public health information, advertisement and other information

Public Health Consultancy

Public Health Activities, report, proposal, concept paper writing

External Examiner or Evaluator/ Resource Person

Guest Lecturer, Facilitator, Loksewa Ayog, Entrance Preparation and other classes for Health and Allied Sciences

Research

Data colelction, data entry, field works or other table works

Public Health Event Management

Workshop, Seminar, Conference, Symposium, Day celebration, Coordinating with Gov. I/NGOs etc

Other Professional Works

Public Health related news, articles, Public health related Information dissimination, Blog ing and More

Recent Posts

नेपाल जनस्वास्थ्य संघको चुनाव र आगामी समितिसँग एक जनस्वास्थ्यकर्मीको अपेक्षा

नेपाल जनस्वास्थ्य संघको चुनाव र आगामी समितिसँग एक जनस्वास्थ्यकर्मीको अपेक्षा 


सधैजस्तो चुनावी समयमा मात्र भाइरल हुने जनस्वास्थ्य संघको चर्चा यतिवेला पनि उत्कर्समा पुगेको छ, त्यसको राज हो यही असोज १३ गते केन्द्रिय कार्य समितिको चुनाव हुँदैछ । जनस्वास्थ्य पेशाकर्मिहरुको हकहित विकास र क्षमता अभिवृद्दि गर्दै नेपालको जनस्वास्थ्य क्षेत्रमा प्राविधिक नेतृत्व विकास गर्ने उदेश्यले खोलिएको नेपाल जनस्वास्थ्य संघ विधानत २८ वर्ष पुरा पुगेको छ । २७ औ वसन्त पार गरिसकेको यो संस्थाले पेशागत विकासमा गरेका कामहरुको सुची वनाउने हो भने २७ वटा पुर्‍याउन निकै मुस्किल पर्छ । अन्तरास्ट्रीय स्तरसम्म आफ्नो प्रभाव पुर्‍याईसक्नुपर्ने अवधीमा नेपाल भित्रै खोलिएका अन्य कान्छा पेशागत संघ संस्थाहरुसंग समेत तुलना गर्न सकिने अवस्थामा जनस्वास्थ्य संघ पुगेको छैन । जनस्वास्थ्य संघ किन पछाडी छ, किन सोचे अनुरुप अगाडी वढ्न सकेन भन्ने विषयमा वहस र समिक्षा भविश्यले गर्नेछ। देशको वदलिदो परिस्थिती अनुसार अव विकासका हरेक क्षेत्रहरु अगाडी वढी रहेको अवस्थामा हाल निर्वाचित हुने नेपाल जनस्वास्थ्य संघको नयाँ कार्यसमितिले जनस्वास्थ्य पेशा व्यवसाय तथा क्षेत्रमा परिवर्तन गर्नको लागि ठुलो जिम्मेवारी पाउदै छ। यसै विच अव हुन लागेको नयाँ कार्यसमितिको चुनाववाट निर्वाचित हुने कार्य समितिसँग एक जनस्वास्थ्यकर्मीको हैसियतवाट निम्न अपेक्षाहरु राखेको छु । 

१) Public health professional information system: हाल नेपालमा कति जनस्वास्थ्यकर्मिहरु छन, कस्तो कस्तो विषय विज्ञता हासिल गरेका जनस्वास्थ्यकर्मिहरु छन भन्ने कुराको स्पष्ट तथ्याङ नै उपलव्ध छैन । यसको लागि नेपाल जनस्वास्थ्य संघले जनस्वास्थ्यकर्मिहरुको विवरण अपडेट गर्नको लागि public health professional information system को सुरुवात गर्नुपर्छ । अनलाईन तथा मोवाइल एक्लिकेशनवाट स्वयम जनस्वास्थ्यकर्मिहरुले नै आफ्नो विवरण आफै भर्न सकिने र व्यक्तिगत जानकारीहरु वाहेक अन्य जानकारी सिस्टमवाट हेर्न सकिने गरेर एउटा नयाँ प्रणाली सुरु गर्नुपर्छ । यसले आवश्यकता अनुसार रोस्टर तयार गर्न, परिचालन गर्न तथा हाम्रो जनस्वास्थ्य क्षेत्रका उप-क्षेत्रहरु जस्तै: Nutrition, Economic, Epidemiology, health promotion & education आदी जस्ता विषयविज्ञहरुको उत्पादन तथा परिचालनको योजना वनाउन समेत सरकार, विश्वविधालय तथा अन्य सरोकारवालाहरुलाई प्राविधिक सहयोग गर्नेछ। 

२) Global public health market मा विश्वभर छरिएर रहेका नेपालका जनस्वास्थ्यकर्मिहरुको क्षमता तथा ज्ञानलाई नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्रमा सदुपयोग गर्न सहजिकरण गर्ने उदेश्य सहित हरेक देशमा NEPHA Ambassador वनाई उनिहरुको ज्ञान सिप र क्षमतालाई आफ्नो देशमा भित्र्याउने प्रणालीको सुरुवाट गर्नुपर्दछ। Brain drain हुँदै गइरहेको सन्दर्भमा यो सुरुवातले देशको जनस्वास्थ्य क्षेत्रमा ठुलो योगदान पुर्‍याउन सक्दछ । 

३) नेपाल भित्रै रहेर आफ्नो पेशा व्यवसायमा व्यस्त जनस्वास्थ्यकर्मीहरुलाई महिनामा एकदिन वा १५ दिनमा १ दिन आफ्नो पेशागत विकासका गतिविधिहरु अनिवार्य रुपमा परिचालन हुने, Contribution गर्ने अभियानहरु संचालन गर्नुपर्ने देखिन्छ। 

४) कलेजहरुको मापदण्ड निर्धारण, अनुमति, नयाँ विधाहरुको पढाई सुरुवात आदी लगायत सम्पुर्ण जनस्वास्थ्य शिक्षा तथा व्यवसायीहरुको पेशालाई थप राम्रो, प्रभावकारी वनाउन काम गर्ने सरकारी निकाय; जनस्वास्थ्य परिषद स्थापना गर्न पहल मात्र नभइ ठोस रुपमा स्थापना नै गर्न लागिपर्नुपर्दछ। 

५) जनस्वास्थ्यकर्मिहरुलाई अपडेट गराउन online e-learning system/courses, Continuous Public Health Education Program तथा public health update discussion forum/ meeting, Public health important day celebration नियमित संचालन गर्न सुरुवात गर्नुपर्दछ । 

६) संघियताको मोडेल अनुसार स्थानिय सरकार देखि संघसम्म जनस्वास्थ्य सिस्टम र क्षेत्रलाई थप प्रभावकारी, जनमुखी तथा नतिजामुखी वनाउन आवश्यक पर्ने संरचना तथा दरर्वन्दी के कस्तो चाहिने र कस्ता विज्ञता भएका जनस्वास्थ्यकर्मीहरु परिचालन गर्दा दिगो विकास लक्ष्य हासिल गर्न सकिन्छ भन्ने हिसावले सरकारलाई evidence based logic दिनको लागि NEPHA Technical expert परिचालन गर्न जनस्वास्थ्यका विभिन्न विधाहरुमा विज्ञ समुह गठन गर्ने र सरकारलाई प्राविधिक सहयोग गर्नुपर्दछ । 

७) संघ, प्रदेश र स्थानिय सरकारका विकास सम्वन्धी हरेक प्राविधिक समितिहरुमा स्वास्थ्यका कुराहरुलाई प्राविधिक सहजिकरण गर्न नेपाल जनस्वास्थ्य संघको प्रतिनिधी रहने व्यवस्था गर्न पहल गर्ने । 

८) हरेक वर्ष जनस्वास्थ्यकर्मिहरुको राष्ट्रीय तथा अन्तरास्ट्रीय भेला, सम्मेलन, सातै प्रदेशमा जनस्वास्थ्य सुचना केन्द्रहरु स्थापना गर्ने, पेशामा नवप्रवेशी जनस्वास्थ्यकर्मीहरुको capacity build up गर्न विभिन्न skill development हुने program, Trainings, orientation हरु नियमित आयोजना गर्ने। अरु देशका जनस्वास्थ्यका पेशागत संघहरु सँग MoU गरी Professional Exchange Program, Fellowship, Studentship, Scholarships हरु ल्याउने । एउट सामान्य उदाहरण दिन्छु अनौठो लाग्न सक्ला नेपाल सरकारवाट प्रदान हुने कर्मचारी सन्तति छात्रवृत्तिको कोटामा धेरै शैक्षिक कार्यक्रमहरुमा छात्रवृत्ति पाइन्छ तर जनस्वास्थ्य विषयमा छात्रवृत्ति पाइदैन, अवसरको लागि हाम्रो वकालत त्यै देखि सुरु गर्नुछ। 

९) Monthly newsletters, plan, policy update memos, NEPHA Journal नियमित प्रकाशन गर्ने । 

१०) Fresh Graduate हरुलाई Experience का लागि कुनै निश्चित समयको लागि विभिन्न संघसंस्थामा Paid internship को व्यवस्था गर्ने, Public Health HR development का प्रोजेक्टहरु ल्याउने, Experience का लागि Volunteering गर्नुपर्ने वध्यता हटाउने। आदी 

माथी उल्लेख गरे जस्ता सामान्य गतिविधिहरु गर्नसके पनि जनस्वास्थ्य क्षेत्र र पेशागत विकासमा ठुलो प्रगति हुनेछ। जनस्वास्थ्य पेशा प्रतिको वढ्दो आकर्षणले गर्दा हाम्रो पेशा निकै मिक्समास हुँदै गैइरहेको छ, जनस्वास्थ्य पेशा दिन प्रतिदिन लोकप्रिय पेशाको रुप पनि विकास हुँदैछ हरेक स्वास्थ्यकर्मीको रोझाई जनस्वास्थ्य विशेषगरी मास्टर डिग्री चाँही पव्लिक हेल्थ मै गर्न पाए भनेर आकर्शित भैइरहेको अवस्थामा यो पेशालाई थप अनुशासित, मर्यादित, नतिजामुखी र हरेक व्यक्तिहरुले सहजै चिन्न सक्ने पेशाको रुपमा विकास गर्नुछ । हालसम्म जनस्वास्थ्य पेशा भनेको कमले मात्र बुझ्छन, जनस्तरसम्म जनस्वास्थ्यकर्मीहरुको माग वढाउन तथा utilization वढाउन, पेशा र यसको महत्त्व वुझाउने जिम्मेवारी जनस्वास्थ्य संघ कै हो। सामान्य बोलिचालिको भाषामा ‘‘जनस्वास्थ्यकर्मी’’ भनेर कसैले चिन्दैनन कि त हामिलाई ‘‘डाक्टर होउ’’ कि त ‘‘नर्स’’ भनेर चिनिने हाम्रो पेशालाई म जनस्वास्थ्यकर्मी हुँ भनेर समाजले स्वत चिन्न सक्ने पेशा वनाउने मुख्य भूमिका जनस्वास्थ्य संघले नै निर्वाह गर्नुपर्दछ। 

विभिन्न चुनावी प्रतिवद्दता लिएर चुनावमा होमिनु भएका उमेर्द्वारहरुलाई शुभकामना, अव हामिले नगरे कस्ले गर्ने ? यो समयमा नगरे कहिलेलाई पर्खने ? परिवर्तन हाम्रै पालामा सम्भव छ, चुनाव जितेर आउने कार्यसमितिलाई जनस्वास्थ्य पेशा र क्षेत्रमा आमुल परिवर्तन गर्न प्रेरणा मिलोस, सहकार्यको लागि म जस्ता हजारौ जनस्वास्थ्यकर्मीहरु तयार छन । जनस्वास्थ्यकर्मीहरु र जनस्वास्थ्य क्षेत्रको भलो होस । 

जय जनस्वास्थ्य । 

सगुन पौडेल 

जनस्वास्थ्यकर्मि 

हाल इण्डोनेसिया 



स्तनपान: जिवनको आधार

स्तनपान: जिवनको आधार 


विश्व स्वास्थ्य संगठन र युनिसेफको संयुक्त पहल तथा वल्ड एलाएन्स फर व्रेस्टफिडिङ एक्सनको सहजिकरणमा सन् १९९२ देखि सुरु गरिएको स्तनपान सप्ताह हरेक वर्षको अगस्ट महिनाको पहिलो साता मनाइन्छ। नेपालमा पनि स्तनपानलाई प्रवर्धन गर्न समुदाय स्तरमा विभिन्न किसिमका कार्यक्रमहरु गरी मनाईदै आएको छ। शिशु जन्मेको १ घण्टा भित्र आमाको दुध शिशुलाई खुवाउने, जन्मे देखि ६ महिनासम्म स्तनपान मात्र गराउने, ६ महिना पुगेपछी स्तनपानको साथै पुरक खाना खुवाउने वारेमा सचेतना प्रदान गर्ने, स्तनपानका फाइदाहरु तथा स्तनपान नगराउदा हुने समस्याहरुलाई स्थानिय जनसमुदायस्तरसम्म पुर्याई सचेत गराउनु यस दिवसको मुख्य उदेश्य हो। यस वर्ष ''स्तनपान: जिवनको आधार'' भन्ने मुल नारा सहित विश्वभर र नेपालमा पनि श्रावण १६ देखि २२ गतेसम्म सरकारी, गैरसरकारी तथा अन्य सरोकारवाला निकायहरुको आयोजनामा विभिन्न कार्यक्रमहरु गरी स्तनपान सप्ताह मनाईदै छ । स्तनपानको महत्वलाई विकासका विभिन्न पक्षहरुसंग जोडेर हेर्दा सन २०३० सम्म विश्वलाई विकासित वनाउने दिगो विकास लक्ष्य पुरा गर्नको लागि स्तनपानको पनि ठुलो भूमिका रहेको छ। जिवनभर स्वास्थ्य रहन, गरिबी निवारण, बालशिशु मृत्युदर घटाउन, मातृशिशु मृत्युदर घटाउन, एच.आई.भी एड्स, मलेरिया तथा अन्य रोगको प्रकोप घटाउन स्तनपानको प्रत्यक्ष भूमिका रहेको छ भने दिगो विकास लक्ष्यका अरु सुचकहरुमा अप्रत्यक्ष रुपमा भूमिका निर्वाह गरेको हुन्छ। 

शिशुको शारिरिक तथा मानसिक विकासको लागि आवश्यक पर्ने सम्पूर्ण तत्वहरु आमाको दुधमा नै पाइने हुँदा स्तनपानलाई पहिलो खोपको रुपमा पनि मानिन्छ । बच्चा जन्मने वित्तिकै स्तनपान गर्न पाउनु उसको नैसर्गिक अधिकार पनि हो । शिशु जन्मेपश्चात जति सक्दो छिटो अथवा १ घण्टा भित्रैमा आमाको शरिरवाट आउने पहिलो वाक्लो विगौती दुध सहित शिशुलाई स्तनपान गराउनुपर्दछ । कतिपय ठाउँहरु तथा समुदायमा अझै पनि शिशु जन्मने वित्तिकै आमाको दुध खुवाउनुको सट्टामा अन्य केहि खुवाउने तथा पहिला आएको दुध विषालु हुन्छ भन्ने गलत धारणा रहिआएको पनि छ। सुरुमा आउने आमाको दुधमा अझ धेरै किसिमका पौष्टिक आहारहरु पाइने हुँदा विगौती दुध नवशिशुलाई अनिवार्य रुपमा खुवाउन जरुरी हुन्छ। वाक्लो,पहेँलो विगौती दुधमा रोगसँग लड्न सक्ने प्रतिरोधात्मक तत्वहरुले शिशुलाई हानी गर्न सक्ने जिवाणु तथा किटाणुहरुलाई मार्ने र शिशुलाई रोगवाट वचाउन सक्ने क्षमता हुन्छ। शिशु जन्मेपछि ६ महिनाको उमेरसम्म उसलाई चाहिने सम्पूर्ण पौष्टिक तत्वहरु आमाको दुधमा नै पर्याप्त मात्रामा पाइने हुँदा जन्मेको ६ महिनासम्म निरन्तर आमाको दुध मात्र (Exclusive Breastfeeding) खुवाए पुग्दछ। शिशु ६ महिना पुगिसकेपछी शारीरिक तथा बौद्धिक विकासको लागि थप आहार पनि आवश्यक पर्दछ। शिशु ६ महिना पुगिसकेपछि २ वर्षसम्म निरन्तर अरु आहाराहरुको साथमा आमाको दुध पनि खुवाउनु जरुरी हुन्छ। आमाको दुध दिन र रात गरेर कम्तिमा पनि १० पटक सम्म शिशुलाई खुवाउनु पर्दछ । दुवै स्तनवाट पालोपालो गरेर खुवाउदा एक स्तनवाट कम्तिमा पनि १५ मिनेट सम्म खुवाउनु पर्छ। स्तनपान एउटा निशुल्क गर्न सकिने जिवनको महत्वपुर्ण लगानी हो । जनस्वास्थ्यको क्षेत्रमा रहेर स्तनपानमा हामिले १ अमेरिकी डलर लगानी गर्न सक्यौ भने त्यसको प्रतिफल ३५ अमेरिकी डलर पाइने आर्थीक विश्लेशणहरुले देखाएका छन । विश्व स्वास्थ्य संगठन र युनिसेफले प्रकाशन गरेको एक प्रतिवेदन अनुसार विश्वभर हरेक ५ मा ३ जना शिशुहरुले जन्मेको एक घण्टा भित्रै आमाको दुध पिउन छुटिरहेका छन । नेपालको तथ्यांकलाई हेर्ने हो भने नेपाल जनसंख्यिक तथा स्वास्थ्य सर्वेक्षण २०११ अनुसार ९८ प्रतिशत २ वर्ष मुनिका वालवालिकाहरुले स्तनपान पाएका थिए भने सन २०१६ मा गरिएको त्यही सर्वेक्षण अनुसार करिव ९९ प्रतिशत वालवालिकाहरुले स्तनपान गरेको देखिन्छ। जन्मेको एक घण्टा भित्रै आमाको दुध पाउने वच्चाहरु हेर्ने हो भने २०११ मा जम्मा ४५ प्रतिशत थियो भने २०१६ मा १० प्रतिशतले वृर्द्दि भई ५५ प्रतिशत पुगेको छ। यदपी हामीले शिशु जन्मेको १ घण्टा भित्रै स्तनपान गराउने कुरालाई वढी महत्व दिएर जनचेतना फैलाउनु पर्ने देखिन्छ किनकी शिशु जन्मेको १ घण्टा भित्रै आमाको दुध खुवाउनु उसको जिवन रक्षाको निम्ति निकै महत्वपुर्ण हुन्छ। त्यस्तै सन २०११ मा ६ महिना सम्मका बच्चाहरुले आमाको दुधमात्र लिएका (Exclusive Breastfeeding) ७० प्रतिशत रहेको थियो जुन २०१६ मा घटेर ६६ प्रतिशत पुगेको छ। सन २०१६ को नेपाल जनसंख्यिक तथा स्वास्थ्य सर्वेक्षणको प्रतिवेदन अनुसार अझै पनि नेपालमा शिशु जन्मेपछी हाम्रो प्रचलन अनुसार खुवाइने घिउ, मह, चिनी जस्ता पदार्थ खुवाउन छोडिएको छैन। करिव २९ प्रतिशत शिशुहरुलाई दुध खुवाउन भन्दा पहिला त्यस्ता खाध पदार्थ खुवाइएको छ जुन शिशुहरुलाई खुवाउनु हुँदैन। यो प्रचलन तराईमा धेरै देखिएको छ। औसतमा हेर्ने हो भने शहरका भन्दा गाँउका वच्चाहरुले लामो समयसम्म स्तनपान गरेको देखिन्छ। शहरिया जिवनशैली, वजारमा पाइने तयारी पौष्टिक आहारका विभिन्न फोर्मुलाहरु, दुध तथा दुधजन्य पदार्थहरुको प्रयोगले पनि आमा र वच्चा दुवैको स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर गरिरहेको छ। आमाको दुध शिशुलाई खुवाउदा शिशुको वृद्दि र विकास हुनु वाहेक अन्य समस्याहरु जस्तै झाडापखाला, स्वास प्रश्वाश प्रणालीको संक्रमण, मुख तथा कानको संक्रमण आदी रोकथाम गर्न समेत ठुलो प्रभाव पार्दछ । त्यस्तै आमाको दुध बच्चालाई खुवाउँदा आमालाई हुने रक्तश्राव कम हुने, स्तनको क्यान्सर, पाठेघरको क्यान्सर हुने जोखिम कम हुने आदी जस्ता कुराहरु विभिन्न अनुसन्धानहरुले प्रमाणित गरिसकेका छन। त्यसैले हामिले त्यस्ता किसिमका तयारी खानाहरुको प्रयोगहरुलाई निरुत्साहित गर्दै शिशुलाई पुर्णरुपमा आमाकै दुध खुवाउने गर्नुपर्दछ। सामान्यतया हाम्रो नेपालका गाँउहरुमा वालवच्चाहरुले घरमा पाकेको खाना, लिटो, जाउलो खान थालेपछी विस्तारै आमाले आफ्नो दुध खुवाउन छुटाउदै जाने गरेको पाइन्छ त्यस्तै शहरमा पाइने तयारी खानेकुरा तथा फर्मुलाहरु खुवाउदै आमाको दुध छुटाउने चलन पनि वढ्दो क्रममा छ। हाम्रो देश जस्तै कम तथा मध्यम वर्गिय आम्दानी हुने देशहरुमा स्तनपान नगराएका वच्चाहरु भन्दा स्तनपान गराएका वच्चाहरुमा एक वर्ष भित्रै ज्यान गुमाउने जोखिम करिव २१% कम हुन्छ। स्तनपान गराउनाले बच्चामा शारीरिक, मानसिक तथा बौद्धिक विकास भई बच्चालाई कुपोषण हुनबाट जोगाउन साथै बच्चा स्वस्थ भएपछि घरमा पनि आर्थिक भार कम भई गरिबी हुनबाट जोगाउन मद्त गर्दछ। संसारमा रहेको सामाजिक समस्याहरु; गरिवी, भोकमरी तथा सवै किसिमका कुपोषणहरुलाई निराकरण गर्ने भएकाले स्तनपानलाई जिवनको प्रमुख आधारको रुपमा हेरिन्छ । तथ्याङ्क हेर्ने हो भने राम्रो स्तनपान गराउँदा करिब १३% बालशिशु मृत्युदर घटाउन सकिन्छ। विभिन्न अनुसन्धानहरुको नतिजा हेर्ने हो भने आमाको दुध खान पाएमा झाडापखाला, स्वासप्रस्वास र अन्य रोगहरु लाग्न वात र शिशुको ज्यान जाने दरमा २५ प्रतिशतले कमी आएको पाइएको छ। यसैगरि राम्रो पौष्टिक खानेकुराहरु बाट करिब ६% नवशिशु मृत्युदर घटाउन सकिन्छ त्यसैले स्तनपानलाई प्रवर्धन गर्न जरुरी छ। सरकारले देशभरी रहेका हरेक कार्यालयहरुमा स्तनपान कक्षको व्यवस्था गर्ने, समुदायस्तरमा स्तनपान सम्वन्धी प्रवर्धनात्मक कार्यक्रमहरु गर्ने, विधालयस्तरको पाठ्यक्रममा स्तनपान सम्वन्धी विषयवस्तु राख्न्ने, तथा हरेक स्वास्थ्य संस्थावाट दिइने सम्पुर्ण सेवा पश्चात अनिवार्य रुपमा स्तनपान परामर्श तथा जानकारी दिने व्यवस्था गर्ने आदी जस्ता कृयाकलापहरु गरियो भने स्तनपानलाई थप प्रवर्धन गर्न सकिन्छ। विकासका हरेक कुराहरुमा स्तनपानले प्रभाव पारेको हुन्छ। एक स्वास्थ्य वच्चा हुर्कियो भने उस्ले समाज तथा देशका लागि ठुलो योगदान पुर्‍याउन सक्दछ त्यसैले स्तनपान वच्चाको आहार पाउने प्राकृतिक विधी मात्र नभई, एउटि जन्मदिने आमाको मात्र जिम्मेवारी नभई सम्पुर्ण व्यक्तिहरु, समाज तथा राष्ट कै जिम्मेवारी हो। 


सगुन पौडेल

Updated: August 2, 2018

Related: WBW2018

खोप

खोप

..............
स्वास्थ्य केन्द्र खोप केन्द्र, निशुल्क छ खोप
समय मै लगाउनु पर्छ रोकथाम गर्न रोग ।


क्षयरोग रोक्न जन्मिने वित्तिकै विसिजि हो लाउने
खोप सेवा अधिकार नै हो वच्चाले पाउने ।

डि पि टि, हेप वि, हिव र पोलियो
६ ,१० र १४ हप्तामा लगाउन नभनौ भुलियो ।

रोकथाम हुन्छन भ्याकुते रोग, धनुष्ट्ंकार, लहरेखोकी
नजिकको स्वास्थ्य संस्था जाँउ है आफ्नो वच्चा वोकी ।

हेपाटाईटिस, हेमोफिलस रोक्न सक्छौ खोपले
वच्चामा नै खोप लगाए सताउदैन रोगले ।

६, १० हप्ता र ९ महिना गरी ३ मात्रामा पि सि भि
निमोनिया रोकथाम गर्छ, खोप केन्द आउनुस वच्चा लिई ।

६, १० हप्ता र ९ महिना गरी ३ मात्रामा पि सि भि
निमोनिया रोकथाम गर्छ खोप केन्द आउनुस वच्चा लिई ।

९ महिनामा पहिलो मात्रा, दोश्रो १५ दादुरा र रुवेला
प्रभावकारी काम गर्छ लाउनुपर्छ ठिक वेला ।

टि डि खोप लगाउनुपर्छ गर्भवती महिला
२ मात्रा नै लाउनुपर्छ, नलाएको भए पहिला ।

१२ महिना पुगेपछी लाउनपर्छ जे ई
खोप लगाऔ, स्वास्थ्य वनाऔ हुँदैन है केहि ।

जनप्रतिनिधि, जनता र स्वास्थ्यकर्मीको एउटै सोच
दिगो विकासका लागि वडा, पालिका, राष्ट्र पुर्ण खोप ।

जनप्रतिनिधि, जनता र स्वास्थ्यकर्मीको प्रतिवद्द्ता
वडा, पालिका र राष्ट्र पुर्ण खोप सुनिश्चितता ।

पुर्ण खोप सुरक्षित भविश्य!!

पोखरामा रक्तचाप नाप्दै जन स्वास्थ्यका युवाहरु

पोखरामा रक्तचाप नाप्दै जन स्वास्थ्यका युवाहरु

पोखरा, २६ बैशाख । जनस्वास्थ्य युवा समाज र नेपाल विकास समाजको आयोजनामा पोखराका विभिन्न स्थानहरुमा रक्तचाप मापन अभियान संचालन भएको छ।

उच्चरक्तचापको अवस्था र यसको नियन्त्रणबारे जनचेतना अभिवृद्धि गर्नु यस अभियानको प्रमुख लक्ष्य रहेको बताइएको छ ।
मंगलबार जनस्वास्थ्यकर्मीहरुको टोलीले विन्दबासिनी मन्दिर, तालवाराही मन्दिर, जनप्रिय क्याम्पस, पृथ्वीनारायण क्याम्पस, पोखरा विश्वविधालय, ग्राण्डी इण्टरनेशलन कलेज, इन्जिनियरि ङ्कलेजमा पुगेर रक्तचाप मापन तथा जनचेतना अभिबृद्धिको अभियान शुरु गरेका थिए ।

यो अभियान निरन्तर मे महिना भर संचालन गर्ने तथा अन्य संघसंस्थाहरुको थपसहयोग भएमा अरु स्थानहरु मा समेत संचलन गर्न सकिने जनस्वास्थ्य युवा समाज नेपालका कार्यवहाकअध्यक्ष शंकर सिह धामीले बताए ।

उनले भने‘’हामी अहिले सवै स्वत स्फुर्त रुपमा जनस्वास्थ्य विधार्थी साथीहरुको स्वयंसेवाबाट यो अभियान चलाएका छौँ, हाम्रो उदेश्य जनस्वास्थ्यका युवाहरुलाई अवसर दिने,,क्षमता अभिवृद्दि गर्दै स्वास्थ्य प्रवर्धन गर्न भएको हुँदा हामी हाम्रो विज्ञता परिचालन गर्दै सहयोगी संघ संस्थाहरुसँग सहकार्य गर्दै अभियान सफल वनाउन निरन्तर लागेका छौ।‘’

यस अघि वैशाख १९गते स्वास्थ्य तथा जनसंख्या राज्यमन्त्री पद्मा अर्यालको रक्तचाप मापन गरेर ‘मे महिनालाई रक्तचाप मापन महिना’ नेपाल २०१८अभियान सुरु गरिएको थियो।

नेपाल विकास समाज, त्रिवि शिक्षण अस्पताल स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियन,लगाएत स्वास्थ्यका अन्य संगठनहरुले अभियान संयुक्त रुपमा सञ्चालन गरेका गरेका छन् ।

साइलेन्ट किलरका रुपमा परिभाषित गरिएको उच्चरक्तचापबारे समयमा नै जानाकारि गराइए र उच्चरक्तचापबाट हुने क्षतिन्यूनिकरण गर्न सहयोग पुग्नेछ।

उच्चरक्तचाप बाट जोगिन निम्न कुराहरु ध्यान दिनुहोला :
पोषण युक्त स्वास्थ्य खाना खाने, दैनिक ५ ग्राम भन्दा धेरै नुन सेवन नगर्ने, प्रशस्त मात्रामा तरकारी तथा फलफुलहरु सेवन गर्ने, वोसोयुक्त खानेकुराहरु नखाने
मदिरा पदार्थ सेवन नगर्ने
शारीरिक रुपमा सक्रिय रहने दैनिक ३० मिनेट व्यायम गर्ने
सुर्तिजन्य पदार्थ सेवन नगर्ने र सेवन गर्ने व्यक्तिबाट टाढा बस्ने
तनाव घटाउने योग व्यायम आदि गरेर शरीरलाई हुनसक्ने तनावहरु घटाउने।
(Sagun Paudel)

http://www.nepalihealth.com/2018/05/09/29050/


















माननीय स्वास्थ्य राज्यमन्त्रीज्यूलाई खुल्ला पत्र

माननीय स्वास्थ्य तथा जनसंख्या राज्यमन्त्रीज्यू !
नमस्कार !
सर्वप्रथम यहाँलाई हार्दिक वधाई ।

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले निकै लामो समय पश्चात यहाँ जस्तो गतिशिल महिला नेतृत्व पाएको छ, स्वास्थ्यलाई आफ्नो सरोकारको विषय  बनाएका हामी उत्साही छौं।
संघीय शासन प्रणाली कार्यान्वयन पछि बनेको सरकारको पहिलो स्वास्थ्यमन्त्री भएर संविधानको धारा ३५ र अरु स्वास्थ्य सम्बन्धी विशेष प्रावधानलाई  जनतामा पुर्‍याउने मन्त्रालयले अभिभावकीय नेतृत्व गर्ने बेलामा  तपाईंले जिम्मेवारी पाउनुभएको छ । अर्कातर यही बेला स्वास्थ्य मन्त्रालय कमजोर भएको छ । त्यसैले स्वास्थ्यका संरचना तथा सेवा प्रणालीलाई अक्सिजन दिएर पुनर्जीवन दिनुपर्ने ‘डाक्टर’को भूमिका तपाईंले निभाउनुपर्ने छ । सेवा प्रणालीको हिसावले देशको सवैभन्दा ठूलो सञ्जाल भएको  र जनयुद्धको बेला समेत ज्यानको बाजी थापेर गाउँ गाउँमा स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्नेहरुको नेतृत्व गर्दै मन्त्रालयलाई गतिशिलता प्रदान गर्ने भूमिकामा हुनुहुन्छ।

जनस्वास्थ्यको विद्यार्थीका हिसाबले वर्तमान स्वास्थ्य प्रणालीमा रहेका समस्या तथा मन्त्रीज्यूले विशेष ध्यान दिनैपर्ने कुराहरुमा मेरो बुझाइ यही खुल्लापत्र मार्फत् यहाँहरु समक्ष पुर्‍याउने प्रयास गरेको छु ।
स्वास्थ्यको संरचना र सेवा प्रणाली
संघीय संरचनामा मुलुक जाँदै गर्दा नेपालको संविधानको अनुसूची ५,६,७,८ र ९ मा संघ, प्रदेश र स्थानिय तहको स्वास्थ्य सम्बन्धी संवैधानिक अधिकारहरुको प्रत्यायोजन गरेको छ । सोही अधिकारलाई कसरी स्थापित गर्न सकिन्छ कुन संरचना भए स्वास्थ्य प्रणालीलाई थप गुणस्तरिय, प्रभावकारी र जनमुखी वनाउन सकिन्छ भनेर विगत एक डेढ वर्षदेखि धेरै तहमा, धेरै किसिमका छलफल तथा खाकाहरु तयार भए । यद्यपी स्वास्थ्य मन्त्रालयले हालसम्म पनि कुन रुपमा जाने हो भनेर स्पष्ट रुपमा हघि बढ्न सकेको छैन ।  स्वास्थ्य संविदनशिल क्षेत्र हो । यसको व्यवस्थापन गर्न जटिल छ । अरु देशहरुको स्वास्थ्य प्रणालीमा पनि स्वास्थ्य मन्त्रालय छुट्टै छ । हामी पनि सोही मान्यतालाई नै अगाडि बढाउनुपर्छ भन्ने हिसावले केन्द्रमा मन्त्रालय रह्योे ।
तर त्यै स्वास्थ्य मन्त्रालयले बनाउने नीत तथा योजनाहरु कार्यान्यवन गर्ने हाम्रा स्थनीय तह र प्रदेशका संयन्त्रहरु स्थापित हुन सकेनन्। स्वास्थ्य वहुक्षेत्रीय सहकार्यबाटै अगाडि बढाउनपर्ने विकासको प्रमुख पूर्वधार हो । प्रदेशको मन्त्रालय विभाजनमा स्वास्थ्यलाई सामाजिक विकास मन्त्रालयमा राखिँदा अन्य विकासका पूर्वाधार सरह स्वास्थ्य क्षेत्र मन्त्रालयको प्राथमिकता भित्र पर्न निकै मुस्किल छ । सामाजिक विकास मन्त्रालयको एउटा महाशाखाकै रुपबाट काम गर्दा संविधानको प्रावधान बमोजिमका स्वास्थ्य व्यवस्थापनका कार्य प्रभावकारी बन्न कठिन छ ।
स्वीकृत प्रदेश मन्त्रालयको दरबन्दीअनुसारका कर्मचारीहरुबाट मात्रै स्वास्थ्य संविधानको मर्मअनुसार स्वास्थ्य सेवा सवैका पहुँचमा पुर्‍याउन नसकिने स्पष्ट छ । कार्यविवरण हेर्ने हो भने प्रदेशबाट सम्पादन गरिनुपर्ने कामहरु केन्द्रमा रहने मन्त्रालयकै दाजोमा रहेका छन्।  यसअर्थमा मन्त्री ज्यूले स्वास्थ्य व्यवस्थापनलाई थप मजवुद वनाउन प्रदेश स्तरमा पनि स्वास्थ्य मन्त्रालयको औचित्यलाई प्रस्ट्याएर अगाडी बढ्नु हुनेछ भन्ने आशा लिएको छु । 
अर्को तर्फबाट हेर्दा संवैधानिक अधिकार अनुरुप स्वास्थ्यको मोडेल तीन तह कार्यन्वयन नभई फेरि प्रदेशमा स्वास्थ्य मन्त्रालय स्थापना गर्न सकिएन, । अव हामीले केन्द्रकै मन्त्रालय, विभाग  र त्योभित्र रहेका महाशाखालाई नै थप शक्तिशाली बनाउन पर्छ भन्ने मनोभाव कर्मचारीहरुमा देखिन्छ । यसले गर्दा स्वास्थ्य सेवा भित्र रहेका ठूला–ठूला दरवन्दीहरु पनि निश्चित रुपमा केद्रीकृत हुन्छन् ।
प्रदेशमा स्वास्थ्य नाम मात्रै हुने हो कि भन्ने अर्को खतराबाट स्वास्थ्यलाई जोगाउन प्रयास गर्नुपर्ने पनि मैले देखेको छु। सहज रुपमा भन्दा प्रदेशमा स्वास्थ्य मन्त्रालय चाहिने कुरा ओझेलमा पर्न सक्ला । त्यसमा मन्त्रीज्यूको गम्भिर ध्यान जान जरुरी ठान्दछु । संरचना र कार्यविभाजनकै आधारमा हेर्ने हो भने मन्त्री परिषदको मिति २०७४ वैशाख २१ गतेको निर्णय अनुरुप नेपाल स्वास्थ्य पूर्वाधार विकास मापदण्ड २०७४ अनुसार अगाडि बढ्नुभयो भने स्वास्थ्य व्यवस्थापन र सेवा प्रवाहलाई थप सवल, प्रभावकारी र जनमुखी वनाउन सकिने कुरामा दुईमत छैन।
स्थानीय तहमा रहेका मन्त्रालय अन्तर्गतका प्राथमिक स्वास्थ्य सेवा केन्द्र, स्वास्थ्य चौकी, शहरी स्वास्थ्य केन्द्र, सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई, आयुर्वेद औषधालय लगायतका स्वास्थ्य संस्थाहरु सम्वन्धित स्थानीय तहलाई हस्तान्तरण गरिसकिएको अवस्था छ। कतै प्रक्रियामै रहेको छ तर तिनीहरुलाई कसरी प्रभावकारी ढंगवाट संचालन गर्न सकिन्छ भनेर स्थानीय तहहरुको क्षमता अभिवृद्धि वा आवश्यक पर्ने जनस्वास्थ्य व्यवस्थापकहरुको चाँजोपाजो नमिलाइकन हस्तान्तरण भएको छ। क्षेत्रीय स्वास्थ्य निर्देशनालयहरु, मेडिकल स्टोरहरु, जिल्ला स्थित (जन) स्वास्थ्य कार्यालयहरुको स्पष्ट टुंगो लागिसकेको छैन।  यसले कर्मचारी वृत्तमा अन्योलता सिर्जना गरेको छ।
हालै सरकारले पास गरेको संगठन संरचनाअनुसार गाँउपालिकाहरु र ५० हजारसम्म जनसंख्या भएको नगरपालिकामा हेर्ने हो भने स्वास्थ्यको कर्मचारीको दरबन्दी नै छैन । यसको अर्थ यो होइन कि त्यहाँ स्वास्थ्य संस्थाहरु नै छैनन् । प्राविधिक जनशक्ति विना स्वास्थ्यको व्यवस्थापन तथा स्वास्थ्य संस्थाहरुको सञ्चालन कसरी गर्न सकिएला ? ५० हजारदेखि ७५ हजारसम्म जनसंख्या भएको नगरपालिकामा अधिकृत ६/७ अौं तहको जनस्वास्थ्य निरीक्षक १ जना, ७५ हजार भन्दा बढी जनसंख्या भएको नगरपालिकामा जनस्वास्थ्य अधिकृत (सातौं/आठौ‌ं‌ र नवौं) एकजना र ६/७ औं तहको जनस्वास्थ्य निरीक्षक एकजना राखिएको छ ।
त्यस्तै उपमहानगरपालिकाको लागि वरिष्ठ जनस्वास्थ्य प्रशासक (नवौं/दशाैं) एकजना र जनस्वास्थ्य अधिकृत (सातौं /आठौ /नवौं) एकजना छ । संघीय राजधानी नरहेका महानगरपालिकाहरुमा उप–सचिव (जनस्वास्थ्य नवौंदशौं) एकजना र जनस्वास्थ्य अधिकृत (सातौं/आठौं/नवौं) एकजना त्यस्तै संघीय राजधानी रहेका महानगरपालिकाहरुमा वरिष्ठ जनस्वास्थ्य प्रशासक (नवाैं/दशौं) एकजना र जनस्वास्थ्य अधिकृत (सातौं/आठौं/नवौं) एकजनाको दरबन्दी देखियो । यति जनशक्तिको परिचालनले संविधानमा उल्लेख भएको स्वास्थ्यअधिकार सुनिश्चित गर्न सकिने देखिदैन । हालसम्म कम्तिमा पनि २५२६ जना स्वास्थ्यकर्मीहरुको टिममा रहेर जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयवाट सम्पादन गर्दै आएको कामहरु स्थानिय तहमा एक वा दुईजना मात्र स्वास्थ्यकर्मीहरुले सम्पादन गर्न कठिन हुन्छ।  
स्थानीय तहमा बजेट तर्जुमा, कार्यान्वयन, आर्थिक व्यवस्थापन तथा सम्पत्ति हस्तान्तरण सम्बन्धी निर्दशिका, २०७४ वमोजिम जिल्लामा हाल रहेका स्वास्थ्य कार्यालयहरु चैत महिनाको २८ गतेपछि स्वतः खारेज हुने देखिन्छ । त्यसैले स्वास्थ्य सेवा प्रवाहको प्रभावकारी व्यवस्थापन गर्नको निम्ति सो समय भन्दा अगावै स्थानिय तहमा स्वाथ्यकर्मीहरुको पर्याप्त दरवन्दी सिर्जना गर्नुपर्ने देखिन्छ । हुन त ओएनएम सर्वेको नतिजा पछि दरवन्दी सिर्जना हुन सक्ला तर स्वास्थ्य सम्बन्धी तथ्यहरुको खोजी गर्ने, आगामी आर्थिक वर्षको योजना बनाउने र स्वास्थ्यका कुराहरु जनप्रतिनिधिहरुलाई वुझाई स्वास्थ्यलाई स्थानीय सरकारको प्राथमिकताभित्र पार्न पहल गर्न हाल खटाइएका कर्मचारीहरुबाट पूर्ण रुपमा संभव नभएको हुँदा थप जनशक्ति परिचालनमा यहाँको विशेष जोड रहोस् भन्न चाहन्छु ।
हालसम्मको उपलव्धी गुम्ने खतरा
हालसम्म  अभ्यास गरिएको स्वास्थ्य प्रणालीको माध्यमवाट नै नेपालले स्वास्थ्य सूचकमा उल्लेख्य सुधार गरेको छ । यदि स्वास्थ्य प्रणालीलाई पूर्व तयारी विना नै परिवर्तन गर्न खोज्दा सन २०३०सम्म पूरा गर्ने प्रतिवद्धता गरेका दिगो विकास लक्ष्यहरु पूरा एउटा कुरा भयो । हालसम्मका प्रगतिहरुलाई संस्थागत गरेर जोगाउन समेत हम्मे–हम्मे पर्ने निश्चित छ । नेपालले महिला स्वास्थ्य, सुरक्षित मातृत्वमा राम्रो काम गरेको र लक्ष्य अनुरुप प्रगती हासिल गरेको भनेर यसअघि सहश्राब्दी विकास लक्ष्यको पुरस्कार समेत अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पाइसकेको छ ।
धेरै सूचांकहरुमा निकै उल्लेखनीय सुधार गरेको छ । यस किसिमको उपलब्धी हासिल हुनुमा जनस्वास्थ्यका कार्यक्रमहरु प्रभावकारी हुनु, हाम्रो हालसम्मको स्वास्थ्य संरचना बलियो हुनु नै हो। चालु आर्थिक वर्षकै उदाहरण हेर्ने हो भने स्वास्थ्य संस्था तथा स्वास्थ्यका धेरै कार्यक्रम, बजेट स्थानीय तहमा पठाएता पनि जनप्रतिनिधिहरुको काम गर्ने रहर हुँदाहुँदै पनि औषधी खरिद, वर्थिङ सेन्टर, अनमी भर्ना, स्वास्थ्य संस्था सञ्चालन आदिमा समस्या आएको देखियो ।  यस्तै किसिममा प्राविधिक समस्याहरु आइरहेमा पक्कै पनि दीर्घकालिन रुपमा स्वास्थ्यको सूचकहरुमा असर गर्छ  र फेरि नेपाल, स्वास्थ्य क्षेत्रको विकासमा पछि पर्ने सम्भावना बलियो हुन जान्छ ।
स्वास्थ्य मन्त्रालयको आन्तरिक मामला र अन्तर मन्त्रालयको सम्वन्ध
स्वास्थ्य मन्त्रालयलाई वाहिरबाट हेर्दा पनि हालको अवस्थामा निकै कमजोर भएको महसुस गन भएको छ । स्वास्थ्य मन्त्रालयमा रहेका विभिन्न सेवाका कर्मचारीहरु र स्वास्थ्य सेवा भित्रैका २९ समूहका फरक सोचहरुले स्वास्थ्य मन्त्रालयको गतिशिलता माथि ठूलो रोकावट भएको कुरा हालसम्म स्वास्थ्य मन्त्रालयले स्पष्ट संघीयताको मोडेल ल्याउन नसकेको कुराले स्पष्ट पारिदिएको छ। त्यस्तै स्वास्थ्यका टे«ड युनियनहरु, पेशागत संगठनहरुले मन्त्रालयलाई सकारात्मक प्राविधिक सहयोग गर्न चुक्नुले पनि थप समस्या सिर्जना गरेको छ ।
यो अवस्थामा मन्त्रीज्युले समग्र स्वास्थ्यकर्मीहरुलाई एउटै बास्केटमा राखेर विवादरहित तरिकाबाट कार्यविभाजन गर्न कम चुनौतीपूर्ण छैन । सेवा, समुह, उपसमूहको कोटा पुर्‍याउनतर्फ भन्दा पनि स्वास्थ्यमा नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गर्न सक्ने क्षमता र अनुभवी स्वास्थ्यकर्मीहरुलाई यहाँले अवसर दिएर संक्रमणकालिन अवस्थामा रहेको स्वास्थ्य प्रणालीलाई जोगाउनतर्फ लाग्नु भएमा यहाँ सफल हुने कुरामा दुईमत छैन ।
स्वास्थ्यमा केही त्यस्ता दरवन्दीहरु छन् जहाँ निश्चित सेवा समूहले मात्र ओगटिएका छन्। क्षमता, अनुभव र तह समान भएका स्वास्थ्य सेवा भित्र रहेका जो कोही पनि प्रतिस्पर्धावाट जानसक्ने प्रावधान बनाई सिन्डिकेट तोड्न यहाँको प्रस्ट रुपमा सक्रियता रहने विश्वास गरेको छु । स्वास्थ्य मन्त्रालय भित्रै पनि कुन महाशाखा, कुन शाखामा कुन सेवा समूहले नेतृत्व गर्दा स्वास्थ्य सेवालाई थप सुदृढ गर्न सकिने कुरालाई औंल्याएर हेर्नुपर्ने देखिन्छ।
स्वास्थ्य सेवा यस्तो सेवा भइदियो जहाँ १०/१२ जना भेला गर्ने अनि समूह बनाएर सानो सूुहको फाइदाको लागि ऐन, नियमावली र निर्देशिका सवै आफू अनुकुल परिमार्जन गर्ने परिपाटीले गर्दा अरु कर्माचारीहरुले ‘त्यो स्वास्थ्य त्यस्तै हो’ भनेर हेप्ने अवस्था समेत सिर्जना भएको छ। हाल कायम गरिएको दरबन्दीमा पनि त्यस्तै गरेर स्वास्थ्यलाई जे राखिदिए पनि हुन्छ भनेर अरुबाटै राखिएको हो कि जस्तो मलाई लाग्छ । स्वास्थ्य क्षेत्रका विकासका लागि जनशक्तिको विकास भइरहेको अवस्थामा उनिहरुको क्षमता र ज्ञानलाई सरकारले अधिकतम प्रयोग गर्न सक्नुपर्छ ।   हिलको दरबन्दीमा स्वास्थ्यकर्मीहरुको असन्तुष्टि देखिन्छ।
योजना, अनुगमन, मूल्याङ्कन, व्यवस्थापन, गुणस्तर सुधार नियमन आदि जस्ता कुराहरुमा स्वास्थ्य विषय नै विज्ञता भएका जनशक्तिहरुलाई प्रयोग गरियो भने स्वास्थ्य सेवा प्रवाहमा उल्लेखनिय सुधार  हुन्छ।  
केन्द्रमा हेर्दा स्वास्थ्य मन्त्रालय अरु मन्त्रालय भन्दा छुट्टै र एक्लै छ । यसअर्थमासवै मन्त्रालयका सचिवहरु प्राय सहपाठी, जुनियर, सिनियर वा कुनै हिसावले पहिला नै सङ्गै काम गरेको अनुभव भएका व्यक्तीहरु हुनुहुन्छ । हाम्रा स्वास्थ्य  सचिवज्यूहरु स्वास्थ्य सेवावाट आउनुहुन्छ । उहाँहरुको अन्य सचिवज्यूहरुसँग सम्वन्ध सँधैं नयाँवाट सुरु हुन्छ। त्यसले गर्दा अन्तर मन्त्रालय सम्वन्ध विकासमा  गाह्रो परिरहेको छ ।
अर्को अर्थ‍मा स्वास्थकर्मिहरुको अरुसँग आफ्नो कुरा राख्ने,  तर्क गर्ने क्षमता प्रशासनको कर्माचारीहरुको भन्दा कमजोर हुन्छ । किनकी हामी प्राविधिक क्षेत्रमा भएकाले अन्य विषयहरुको अध्ययन कम गर्छौं । यस अर्थमा मन्त्रीज्युले अन्तर मन्त्रालय र स्वास्थ्यमा क्रसकटिङ इस्युको रुपमा रहेका हरेक क्षेत्रमा स्वास्थ्यलाई केन्द्रमा राखेर स्वास्थ्यको महत्व अन्य मन्त्रालयहरुलाई वुझाउने कुरा, ‘’हेल्थ इन अल पोलिसी’’लाई आफ्नो प्राथमिकता भित्र राख्नुहुने छ।
तथ्यमा आधारित योजना 
स्थानीय तहहरुको चालु आर्थिक वर्षको वजेट तथा कार्यक्रम हेर्ने हो भने प्राय स्थानिय तहहरुले स्वास्थ्यमा वजेट छुट्याएका छैनन्। त्यही कुरा आगामी आर्थिक वर्षमा नदोहोरियोस् भनेर स्वास्थ्य मन्त्रालयले केही गृहकार्य गर्नु जरुरी छ । आगामी आर्थिक वर्षको वजेट वनाउनको लागि हरेक स्थानिय तहहरुको स्वास्थ्य प्रोफाइल, तथ्यहरुको खोजी, सेवाको उपयोग र पहुँचको विश्लेषण गरेर स्थानीय स्वास्थ्य योजना बनाउनको लागि जनप्रतीनिधीहरुलाई अभिमुखीकरण र सम्भव भएमा जनस्वास्थ्यका विज्ञको टोलीलाई खटाउने प्रयास मन्त्रालयले गर्‍यो भने पक्कै पनि स्थानीय तहहरुले स्वास्थ्यलाई प्राथमिकता भित्र राख्ने छन्।
हालसम्म पनि स्वास्थ्य भनेको औषधि, डाक्टर र अस्पताल हुन भन्ने धारणा हामी सवैमा भएको कुरा यहाँलाई थाहा नै छ। त्यसैले हाम्रा जनप्रतिनिधीहरुलाई स्वास्थ्यमा अव उपचारमा मात्र होइन, रोकथाममा धेरै लगानी गर्ने वेला आयो भन्ने कुराहरुको तथ्य सहितको आधार पेश गर्नुपर्ने भएको छ। जुन हाल स्थानीय तहमा खटेका स्वास्थ्यका कर्माचारीहरुले मात्र गर्न सक्ने अवस्था छैन । किनकि उनीहरुलाई यही आर्थिक वर्षका कार्यक्रमहरु सम्पन्न गर्न भ्याइनभ्याई छ।
दीर्घकालिन रुपमा भने हरेक वडाहरुमा हुने जन्म, मृत्यु, र वसाइँसराइँका विवरणहरु स्वास्थ्य लक्षित जनसंख्या निर्धारणमा प्रयोग हुने हुँदा उक्त तथ्यांकहरु स्वास्थ्य योजनाकारहरुमा डिजिटल प्रणालीबाट अद्यावधिक हुने प्रणालीको विकास गर्ने र सो तथ्यांकका आधारमा स्वास्थ्य सेवाका योजनाहरु तर्जुमा र कार्यान्यवन गर्ने व्यवस्था मिलाउन जरुरी छ।
स्मार्ट सिटीमा हेल्थको धारणा 
हालै सम्पन्न भएको स्थनीय तहको चुनावमा प्राय जसो शहर केन्द्रीत तहहरुका जनप्रतिनिधीहरुले आफ्नो घोषणापत्रमा स्मार्ट सिटीको अवधारणालाई समावेस गरेको छन्। त्यसमा स्वास्थ्यका कुराहरु के–के राख्न सकिन्छ ? भनेर स्वास्थ्य मन्त्रालयले समेत निर्दशिका बनाइदिन सकेमा देशका शहरहरुलाई स्मार्ट हेल्थ सिटीको रुपमा विकास गर्न सकिन्थ्यो।
घरघरमा स्वास्थ्य सेवा
स्थानिय जनप्रतिनिधीहरुको आगमनसँगै समुदाय केद्रीत जेष्ठ नागरिकको स्वास्थ्य जाँच कार्यक्रमहरु केही स्थानिय तहहरुले सुरु गरेका छन् । तिनिहरुको दिगोपनालाई स्वास्थ्य मन्त्रालयले कसरी सहयोग गर्न सक्छ ? भन्ने विषयमा समेत मन्त्रालयले केही गर्नुपर्छ कि जस्तो मलाई लाग्छ ।
नेपालमा हेर्ने हो भने समुदायमा आधारित सम्पूर्ण स्वास्थ्यका कार्यक्रमहरु सफल भएका छन्। त्यसैले घरघरमा जेष्ठ नागरिकहरुलाई स्थानीय तहहरुले सुरु गरेको सेवालाई अझै केही सेवा थप गरी जस्तै नसर्ने रोगको रोकथाम, मदिरापान, धुम्रपान र सुर्तिजन्य पदार्थ छोड्ने अभियान, स्वास्थ्य प्रवर्धन, जीवनशैली, योग कसरत शिक्षा, स्वस्थकर आहार आदि समेत थप गरेर राष्ट्रिय रुपमै संचालन गर्न सकेमा रोग रोकथाम गर्ने कुरामा हामी सफल हुने थियौ।
स्वास्थ्य वीमा कार्यक्रममा जोड 
नेपालमा हाल सञ्चालन भइरहेको स्वास्थ्य वीमा कार्यक्रमसँग जनताहरुको ठूलो अपेक्षा रहेको छ । स्वास्थ्य वीमा कार्यक्रमलाई थप प्रभावकारी वनाउन स्वास्थ्य केन्द्रहरुको सेवामा सुदृढ गर्नुपर्ने देखिन्छ। यसलाई पनि यहाँको प्राथमिकता भित्र राक्नु हुनेछ भन्ने अपेक्षा लिएको छु । स्वास्थ्य वीमा कार्यक्रमले विस्तारै धेरै भन्दा धेरै सेवाहरुलाई समेटेर युनिभर्सल हेल्थ कभेरेजको अवधारणालाई समेत हामिले पूरा गर्नुपर्ने हुन्छ ।
अर्कोतर्फ स्वास्थ्य वीमामा धेरै भन्दा धेरै परिवारहरुलाई समेट्न नेपालमा मात्र होइन विदेशमा रहेका नेपालीहरुलाई समेत अभिमुखिकरण गर्न सकियो भने उनीहरुका परिवारहरु वीमामा समेटिन थप पे्ररित हुन्थे।
सेवाको गुणस्तर सूधार तथा प्रविधिमा जोड
विभिन्न स्वास्थ्य संस्थाबाट प्रदान गरिने सेवाको गुणस्तरीयतालाई सुनिश्चित गर्ने तथा स्वास्थ्य सम्बन्धी कार्यहरुको अभिलेख तथा प्रतिवेदन अनलाइन सफ्टवेयरको माध्यमबाट सेवालाई प्रविधि अनुकुलन गराई प्रविधि मैत्री स्वास्थ्य सेवा केन्द्रको रुपमा विकास गर्ने नीतिलाई यहाँले प्राथमिता मै राख्नु हुनेछ भन्ने विश्वास छ ।
योग केन्द्र स्थापना 
शारिरीक र मानसिक रुपमा स्वास्थ्य रहनको लागी योगको महत्व ठूलो रहेको हुन्छ । मन्त्रीज्यूले यस कुरालाई आफ्नो प्राथमिकतामा राखेर कम्तिमा पनि एक प्रदेश एक योग केन्द्रको स्थापना गर्न सकियो भने यसले जनतालाई स्वास्थ्य रहन थप सहयोग पुग्नेछ ।
माननिय मन्त्रीज्यूको कार्यकाल सफल रहोस् शुभकामना ।
जय जनस्वास्थ्य ।
सगुन पौडेल, 
जनस्वास्थ्यकर्मी आधिखोला गाँउपालिका २, स्याङ्जा 
हाल इन्डोनेसिया (विश्व स्वास्थ्य संगठनको छात्रावृतिमा जनस्वास्थ्य विषयमा एमपिएच अध्ययनरत)
२०७४/१२/१९

छैठौ राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवा दिवस २०७४

पोखरामा प्रभातभेरी र्याली र अन्तर्कृया गरेर मनाईयो छैठौ स्वास्थ्य सेवा दिवस 

पोखरा – "राज्यको सबै तहमा स्वास्थ्य सेवाको पूर्वाधार गुणस्तरिय र जनमुखी स्वास्थ्य सेवा सम्वृध्दी एवं दिगो विकास को आधार" भन्ने मुल नारा सहित राष्ट्रिय स्वास्थ्य सेवा दिवस २०७४ पोखरामा भब्य रुपमा मनाईएको छ । स्वास्थ्य सेवा दिवसको अवसर पारेर पश्चिमान्चल क्षेत्रीय स्वास्थ्य निर्देशनालयको आयोजनामा मानव अधिकार चोक देखि पृथ्वीचोक सम्म बाजासहित प्रभातफेरी आयोजना गरिएको थियो । 
उक्त प्रभातफेरीमा जनचेतनामुलक प्ले कार्डसहित विभिन्न सरकारी तथा गैरसरकारी संघ संस्थाहरु , स्वास्थ्यका विद्यार्थीहरु तथा अन्य सरोकारवाला निकायका प्रतीनिधीहरुको उपस्थिती थियो ।
क्षेत्रीय स्वास्थ्य निर्देशक डा विनोद गिरीको अध्यक्षतामा सम्पन्न र्याली समापन सत्रमा जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय कास्कीका प्रमुख दिनेश कुमार चापागाई, स्वास्थ्य मन्त्रालयवाट डा झलक गौतमले आफ्नो मन्तव्य राखेका थिए।

















यसै विच प्रदेश नं ४ का मुख्य मन्त्रीको प्रमुख आतिथ्यतामा अन्तर्कृया तथा प्रदेश नं ४ का उत्कृस्ट जिल्लाहरुलाई सम्मान गरिएको छ । आ ब २०७३७४ मा सन्चालित स्वास्थ्य कार्यक्रमहरुको प्रगती मुल्यान्कनको आधारमा प्रथम दोश्रो र तेस्रो क्रमश: कास्की, गोरखा र म्याग्दीलाई प्रशम्सापत्र प्रदान गरिएको थियो।








कार्यक्रममा स्वास्थ्यको वर्तमान अवस्था र प्रगतिवारे स्वास्थ्य मन्त्रालयका उपस्वास्थ्य प्रशासक डा झलक शर्मा गौतमले कार्यपत्र प्रस्तुत गरेका थिए । प्रदेश नं ४ को स्वास्थ्य अवस्थाको वारेमा क्षेत्रीय स्वास्थ्य निर्देशक डा विनोद गिरीले प्रस्तुत गरेका थिए । कार्यक्रममा स्वास्थ्य मन्त्रालयका डा सुशिल प्याकुरेलले आफ्नो मन्तव्य राखेका थिए ।




प्रमुख अतिथी तथा प्रदेश नं ४ का मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङले ४ नं प्रदेशलाई समृद्ध वनाउन स्वास्थ्य मै धेरै कम गर्नुपर्ने भएको वताए । स्वास्थ्य आफ्नो प्राथमिकताको विषय भएको तर सवै विषयवस्तुहरु आँफुलाई थाहा नभईसकेको हुँदा स्वास्थ्यकर्मिहरुवाट स्पस्ट रुपमा के गर्ने कसरी प्रदेशलाई स्वास्थ्यमा सुधार गर्ने भन्ने वारेमा धारणा वनाएर सहयोग गर्न आग्रह गरे ।
कार्यक्रम संचालन जिल्ला जन स्वास्थ्य कार्यालय कास्कीका परिवार नियोजन अधिकृत सन्तोष पौडेलले गरेका थिए । क्षेत्रीय स्वास्थ्य निर्देशक डा विनोद गिरीको अध्यक्षतामा सम्पन्न भएको थियो ।










































































































































































































6th Health Service day 2074, Pokhara 
(Photo gallery)

Photo credit : Hogarth Bhurtel & Kiran Adhikari

Start Work With Me

Contact
SAGUN PAUDEL
+977 9856036932
Pokhara, NEPAL